قىزىق نوقتا خەۋەرلىرى

تاتلىق تۈرۈملەر بىلەن جۇڭگو ئۇسلۇبىنى ياراتقان چېڭدۇلۇق قىز

2019-02-18 15:52:59     مەنبەسى: شىنجاڭ خەلق رادىيو ئىستانسىسى   

1980- يىللاردا تۇغۇلغان لو دەن چېڭدۇدىكى بىر سەنئەتكار ئائىلىسىدە تۇغۇلغان. كونىلاردا: «قىزلارنىڭ ھەممىسىنىڭ ئىككى ئاشقازىنى بولىدۇ، بىرىگە يېمەكلىك ۋە سۇ قاچىلايدۇ، يەنە بىرىگە تاتلىق يېمەكلىكلەرنى قاچىلايدۇ» دەيدىغان گەپ بار. بۇ- نازۇ- نېمەتلەرگە قىزىقىدىغان لو دەنگە دەل چۈشىدىغان سۆز ئىدى. ئۇ كىچىكىدىن تارتىپلا تاتلىق نەرسىلەرنى يېيىشنى ياخشى كۆرەتتى، تاتلىق- تۈرۈم دۇكانلىرىدىكى نەپىس تاتلىق يېمەكلىكلەرنى كۆرۈپ، ئاغزىغا سېرىق سۇ كېلىپ كېتەتتى؛ توردىكى خىلمۇ- خىل تاتلىق- تۈرۈملەرنىڭ رەسىمىنى كۆرۈپ، ئۇلارنى يەپ باققۇسى كېلەتتى. فىرانسىيەنىڭ ماكالوڭ، قولدا ياسالغان ساپ شاكىلات، دەرىجىدىن تاشقىرى مەززىلىك ماروژنى تورتلىرى ئۇنىڭ چۈشىگە كۆپ قېتىم كىرگەن ئىدى.

ئۇ كىچىكىدىن باشلاپلا جۇڭگوچە رەسىم سىزىشنى ئۆگىنىپ، ئاۋۋال سىچۇەن گۈزەل سەنئەت داشۆسىگە ئۆتتى. بۇ جەرياندا لو دەن دوستلىرى بىلەن پىشۇرۇق پىشۇرۇشقا مەپتۇن بولۇپ قالدى، DIY دىن باشلاپ ھەر خىل پىرەنىك، تۇغۇلغان كۈن تورتى پىشۇرۇشقا باشلىدى. ئۇ ئۆزى گۈزەل- سەنئەت كەسپىدە ئوقۇغان بولغاچقا، كېيىن تورت، پېچىنە- پىرەنىكلەرنىڭ ئادەتتىكىدەك بولۇپ قالماي، تېخىمۇ چىرايلىق بولۇشىنى ئۈمىد قىلدى.

2008- يىلى، لو دەن ياۋروپادىن كەلگەن قايماقنى كۆردى. بۇ يۇمشاق ساپال ياكى كاۋچۇك لايغا ئوخشاپ كېتىدىغان يېمەكلىك ماتېرىيالى بولۇپ، ئۇنىڭ كېڭىيىش خۇسۇسىيىتى ئىنتايىن ياخشى، ھەر خىل شەكىللەرنى ياساپ چىققىلى ھەم ئىنچىكە نوقتىلارنى مۇكەممەل نامايان قىلغىلى بولاتتى. بۇنىڭ بىلەن ئۇ تەسەۋۋۇرغا باي، نەپىس تاتلىق يېمەكلىكلەرنى ياساپ چىقالايتتى. شۇنىڭدىن ئېتىبارەن ئۇ شېكەر ۋە تاتلىق يېمەكلىكلەرنى تەتقىق قىلىشقا باشلىدى. ئۇ چاغلاردا، ئۇچۇر ئاز، ماتىرىياللارنى دۆلەت ئىچىدىن سېتىۋالغىلى بولمايتتى، لو دەن ئەينى چاغدا تورغا چىقىپ، ياسىغان نەرسىلىرىنى دوستلىرى بىلەن تەڭ بەھرىمەن بولۇشنى ياخشى كۆرەتتى، بىر نەچچە ئېغىز ماختاشقا ئېرىشسىلا ناھايىتى خۇشال بولاتتى.

ئوقۇش پۈتتۈرگەندىن كېيىن، لو دەن بېيجىڭدا يۇمشاق بېزەك لايىھىلىگۈچى بولدى. لېكىن، ئۇ تاتلىق- تۈرۈمنى بەك ياخشى كۆرگەچكە، ئۆزى پىشۇرۇق پىشۇرۇشقا باشلىدى. «كۆپىنچە ۋاقىتلاردا، مەن ئەتىگىنى ئورنۇمدىن تۇرۇپ، لەرزان مۇزىكىنى قويۇپ، تاتلىق- تۈرۈملەرنى پىشۇرۇشقا باشلايمەن. ئەمەلىيەتتە ۋاقىت ناھايىتى كۆڭۈللۈك ئۆتىدۇ، بىلىپ- بىلمەيلا قاراڭغۇ چۈشۈپ كېتىدۇ. بىر نەرسىنى ئۇدا ئون نەچچە سائەت داۋاملاشتۇرۇش باشقىلارغا نىسبەتەن ئىنتايىن جاپالىق ئىش، مەن بۇ جەرياندىن بەكمۇ ھۇزۇرلىنىمەن، ئۆزۈمنىڭ ئۇزۇن ۋاقىت داۋاملاشتۇرالايدىغان قىزىقىشىم بارلىقىنى ھېس قىلدىم، بۇ ناھايىتى كۆڭۈللۈك ئىش، مۇشۇنداق بولسىلا كۇپايە» دېدى ئۇ.

لو دەن كۆپ يىل بىلىم ئاشۇرغان گۈزەل سەنئەت كەسپىدىن ۋاز كەچكەنلىكىگە پەرۋا قىلمىدى. «ھەر بىر گۈزەل ـ سەنئەت ئۆگەنگەن ئادەمنىڭ رەسسام بولالىشى ناتايىن. مېنىڭ گۈزەل- سەنئەت ئاساسىم بولسا، تېخىمۇ كۆپ تەپسىلاتلارنى بايقىشىمغا ياردەم قىلىدۇ. ئۇ ئۆزى ياخشى كۆرىدىغان سەنئەت، رەسىم سىزىش بىلەن پىشۇرۇق پىشۇرۇشنى بىرلەشتۈردى. شۇنىڭ بىلەن ئۆزىنىڭ مۇستەقىل ئىشخانىسى بار بولدى، لو دەن شىكەر ۋە شېكەر پاراشوكىنى خام ماتېرىيال قىلىپ، ھەر خىل سەنئەت بۇيۇمى دەپ ئاتالغان يۇقىرى دەرىجىلىك تاتلىق يېمەكلىكلەرنى ياساشقا باشلىدى. شېكەر پاراشوكى- تەركىبىدە قوشۇمچە ماددا بولمىغان قايماققا ئوخشايتتى، ئۇنىڭ خام ئەشياسى ئىنتايىن ئاددىي، تۇخۇم ئېقى، شېكەر پاراشوكى ۋە ئىلمان سۇ. ئۇ ئاق رەڭلىك، ئىنتايىن يۇمشاق بولغاچقا، ئالاھىدە قۇرۇلمىغا سېلىپ سىقىپ چىقارغىلى بولاتتى. رەسىم قەلىمىگە ئوخشاش، سىزماقچى بولغان ھەر خىل رەسىملەرنى سىزىپ چىققىلى بولاتتى.

لو دەن غەرب ئۇستازلىرىنىڭ ئەسەرلىرىنى ئۆرنەك قىلىش ئۈچۈن، ئاپپاراتنى ئېلىپ ياۋروپانى سەيلە قىلدى، پارىژ ۋە ئىتالىيىنىڭ مىلان كوچىلىرىدا ھەر خىل داڭلىق تاتلىق- تۈرۈملەرنى تېتىپ كۆردى، لو دەننىڭ قارىشىچە، ئەنئەنىۋى غەرپچە تاتلىق تۈرۈملەرنىڭ تەركىۋىدىكى قەنتنىڭ مىقدارى جۇڭگولۇقلارنىڭ بەرداشلىق بېرىش ئۆلچىمىدىن ئېشىپ كەتكەن بولۇپ، گەرچە مىچىلىن تاتلىق- تۇرۇملىرىنىڭ ئۇستىسى ئىشلىگەن پىشۇرۇقلارنى تېتىپ باققان بولسىمۇ، لېكىن بەك يۇقىرى تاتلىقلىق دەرىجىسى ۋە سېرىق ماينىڭ نىسبىتى يەنىلا ئاسانلا ئادەمنىڭ كۆڭلىگە تېگەتتى. ئۇنىڭ ئۈستىگە ئىسسىقلىق مىقدارى بەك يۇقىرى، كۆپ يېسە ئاسان سەمىرىپ كېتىدىكەن، بۇ جەھەتتە يەنىلا دۆلىتىمىزدە ئىشلەنگەن پىشۇرۇقلار تېخىمۇ ياخشى ئىكەن.

لو دەن تاتلىق- تۈرۈملەر ساھەسىدىكى ئالىي دەرىجىلىك مەھسۇلاتلارنى ئىشلەپچىقارغاچقا، بارا ـ بارا نامى چىقىشقا باشلىدى. ئەمما بۇ قىز پىشۇرۇقلارغا بولغان قىزىقىشىنىڭ يۇقىرى پەللىگە يەتكەنلىكىنى ئويلاپمۇ باقمىغانىدى، 2014- يىلى كۈزدە ئوپىك يىغىنى ئېچىلىش ئالدىدا، ئۇ ئۆزىنىڭ ئالاقىدار تارماقلارنىڭ دۆلەت زىياپىتىدىكى مۇستەقىل تاتلىق تۈرۈم لايىھەلىگۈچى بولۇشقا تەكلىپ قىلىنغانلىق توغرىسىدىكى ئۇقتۇرۇشنى تاپشۇرۇپ ئېلىپ، بۇنىڭ ھەقىقەتەن راستلىقىغا ئىشەنمەيلا قالدى.

ھەممىگە مەلۇمكى، بىر مەيدان مۇكەممەل دۆلەت زىياپىتى تاتلىق يېمەكلىكلەر بىلەن بېزىلىشكە توغرا كېلەتتى، بولۇپمۇ غەربلىكلەرنىڭ نەزىرىدە ئۇنىڭ سالمىقى ناھايىتى چوڭ ئىدى. بۇ مەزگىلدە، تاتلىق تۈرۈملەرنى لايىھىلەش ئۈچۈن لو دەن كۆپ ئەجىر سىڭدۈردى. ئۇ: «كەچلىك زىياپەت ئايال خوجايىننىڭ مۇھىم ئىجتىمائىي ئالاقە سەھنىسى بولۇپ، ئۇسلۇبى ۋە سۈپىتىنى نامايان قىلىدۇ، مۇھىم نۇقتىسى قورساق تويغۇزۇش ئەمەس، بەلكى روھنى ھوزۇرلاندۇرۇش» دەپ قارىدى. تاتلىق يېمەكلىكلەر كۆزنى قاماشتۇرىدىغان زىننەت بولۇش سۈپىتى بىلەن، چوقۇم ئالدى بىلەن پۈتۈن زىياپەتنىڭ ئاساسىي تېمىسىغا ماس كېلىشى كېرەك. ئوپىك تەشكىلاتىغا ئەزا دۆلەتلەر باشلىقلىرى خانىملىرىنىڭ كەچلىك زىياپىتىدە، ئايال مېھمانلار ئاساس قىلىنغاچقا، لو دەن تاتلىق يېمەكلىكلەرنى لايىھەلەشتە گۈلنى ئاساسىي تېما ھەمدە شەرقنىڭ سېھرىي كۈچى ۋە گۈزەللىكىنى نامايان قىلىشنى ئاساسي مەقسەت قىلدى.

نېلۇپەر گۈلىنىڭ «لاي- لاتقىدىن چىقىپ، لاي ـ لاتقا بىلەن بولغانمىغان» ئېسىل پەزىلىتى جۇڭگولۇقلارغا ھۇزۇر بېغىشلايدۇ. ئۇ يەنىلا دوستلۇقنىڭ سىمۋولى ۋە ئەلچىسى بولۇپ، مېھمانلارنى كۈتۈۋېلىش مەنىسىگە ئىگە، شۇڭا تاتلىق يېمەكلىكلەرنىڭ بىرىگە نىلۇپەرنى تاللىدى. بۇنداق جانلىق تاتلىق يېمەكلىكلەرنى لايىھىلەش ۋە ياساش ئۈچۈن، كۆپ تەرەپلىك ئىقتىدارنى ھازىرلاشقا توغرا كېلەتتى، رەسىم سىزىش، مودىل ياساشتىن باشقا، يەنە شەيئىلەرنى مەلۇم دەرىجىدە چوڭقۇر كۆزىتىش ئىقتىدارىغا ئىگە قىلىشقا توغرا كېلەتتى. لو دەننىڭ ئېيتىشىچە، تاتلىق يېمەكلىكلەرنى لاھىيەلەشتىكى بىر تال گۈلنى ئېلىپ ئېيتساق، كۆپىنچە ھاللاردا، قايماق بىلەن ئوخشاش شەكىلدىكى گۈل بەرگىلىرىنى ياساپ چىقىپ، ئاندىن قۇراشتۇرۇش ئارقىلىق ياسىلىدىكەن. لېكىن تەبىئەت دۇنياسىدىكى گۈل بەرگىلىرى ئوپمۇ- ئوخشاش ئەمەس، شۇڭا لو دەن نېلۇپەر گۈلىدىن تاتلىق تۈرۈم ياسىغاندا، قايچا بىلەن ھەر بىر تال گۈل بەرگىنى ئوخشىمىغان شەكىلدە قىيىپ، تېخىمۇ ئەينەن ياسىدى. ئۇ: «مەن تەبىئەتنى كۆزىتىشنى ياخشى كۆرىمەن، تەبىئەت دۇنياسىدىن قوبۇل قىلغان گۈزەللىك ئەڭ چىن، شۇنداقلا ئۇزاققىچە ھوزۇرلانغىلى بولىدىغان گۈزەللىك» دېدى.

يىغىندىن بۇرۇن، لو دەننىڭ ئاران بىر ھەپتە تەييارلىق ۋاقىتى بار ئىدى. قايماقلىق تاتلىق تۈرۈم ئىشلەش، ئىنچىكىلىك ۋە سەۋرچانلىق تەلەپ قىلىدىغان ئىش، بىر تال گۈلنى ياساش ئۈچۈنمۇ يېرىم كۈن ۋاقىت كېتەتتى. بەزىلەر ئۇنىڭغا نېلۇپەر گۈلىنىڭ شەكلىنى تۈركۈملەپ ياساش، ئۇنىڭ رەڭگىنى كۆپرەك چىقىرىش تەكلىپىنى بەردى. لو دەن ئىنچىكىلىك بىلەن ئويۇپ چىقىپ، قايچا بىلەن ھەر بىر گۈل بەرگىنى ئوخشاش بولمىغان شەكىلگە كەلتۈردى. ئۇ مۇنداق دېدى: «مۇشۇنداق قىلغاندىلا نېلۇپەر گۈلىنىڭ روھىنى نامايان قىلغىلى بولىدۇ». تاتلىق يېمەكلىكلەرنىڭ خام ماتېرىيالىنى تاللاشتىن ماتېرىيال ياساش جەريانىغىچە، تەييار مەھسۇلاتنىڭ سۈپەت تۇيغۇسى، كۆرۈش ئۈنۈمىدىن تارتىپ پۈتكۈل لايىھە سىستېمىسىنىڭ تىزىپ قويۇلۇشى ۋە كېيىنكى تەسۋىر ھاسىل قىلىشقىچە، لو دەن كامالەتكە يەتكۈزۈشكە تىرىشتى. بۇ قېتىمقى باشلىقلار يىغىنىنىڭ كەچلىك زىياپىتىدە، جۇڭگو ساھىبخان بولۇش سۈپىتى بىلەن ھەرقايسى دۆلەتلەرنىڭ 1- خانىمىغا ئۆزگىچە سوۋغا ــــ 18 تال گۈلنى ئاساسىي تېما قىلغان جۇڭگوچە ئۇسلۇبتىكى تاتلىق يىمەكلىكنى تەقدىم قىلدى.

خۇددى تېرىكتەك كۆرۈنىدىغان نېلۇپەر شەكىللىك قايماق ئىنتايىن گۈزەل كۆرۈنەتتى؛ باش تېمىغا ماسلاشقان «كۈز مەنزىرىسىگە تولغان باغ» يۈرۈشلۈك پېچىنە- پىرەنىكلەر ئۈستىگە ئانار، شىزى، جۇخار گۈلى، مودەنگۈل قاتارلىقلارنىڭ ئون نەچچە خىل ئوخشىمىغان رەسىملىرى ئەينەن سىزىلغان ئىدى. سەنئەت بۇيۇمىغا ئوخشايدىغان بۇ تاتلىق تۈرۈملەر ھەر قايسى دۆلەتلەرنىڭ 1- خانىملىرىنى ھەيران قالدۇردى، گۈزەل شەرق ئۇسلۇبى ھەش- پەش دېگۈچە ھەممە ئادەمنى قايىل قىلدى. ھەتتا بەزىلەر چاقچاق قىلىپ، تاتلىق تۈرۈم ئۇستىسى «سېھىرگەرلىك» ئىشلىتىپتۇ، دېدى.

كۆز ئالدىدىكى گۈزەل باغچىدىن ھۇزۇرلانغاندا، كۆپچىلىك بۇ تاتلىق تۈرۈملەرنى يىيىشكىمۇ كۆزى قىيمىدى. ئۇيۇشتۇرغۇچى تەرەپ كۆپچىلىكنىڭ ئىنكاسىنى بۇرۇنلا پەرەز قىلىپ بولغاچقا، نەنمۇ دەرىخىنىڭ ياغىچىدىن ياسالغان ئالتۇن يىپلىق قۇتىنى ئالدىن تەييارلاپ قويغان ئىدى، ئۇلار بۇ «سەنئەت بۇيۇملىرى» نى سوۋغات سۈپىتىدە 18 دۆلەت باشلىقىنىڭ خانىمىغا سوۋغا قىلدى.

لو دەننىڭ ئېيتىشىچە، دۆلەت زىياپىتىدىكى پېچىنە- پىرەنىكلەرنىڭ ياسىلىشى ئىنتايىن مۇرەككەپ بولۇپ، «كۈز مەنزىرىسىگە تولغان باغچا» پىرەنىكىنى مېسالغا ئالساق، ھەر بىر پارچىسىغا ئاز دېگەندە ئالتە سائەت ۋاقىت كېتىدىكەن. ئاۋۋال پېچىنە- پىرەنىكلەرنى قۇرۇتۇپ، ئاندىن قايماق ياساپ، يەنە قۇرۇتۇپ بولغاندىن كېيىن ئاندىن رەڭ بېرىش كېرەك ئىكەن. بەزىدە شېكەر پاراشوكىنى ئىشلەتكەندە، ھەسسىلەپ ئېھتىيات قىلىش كېرەككەن، چۈنكى ئۇنىڭ ئىنچىكە نۇسخىلىرى ئاجىز بولۇپ، بۇزۇلۇپ كەتسە باشتىن باشلاشقا توغرا كېلىدىكەن. شۇڭا، تولىمۇ سەۋرىچان ۋە ئەستايىدىل بولۇش كېرەك ئىكەن. قىزىقارلىق يېرى شۇكى، قويۇق جۇڭگو تۈسىنى ئالغان بۇ خىل قايماقلىق تاتلىق تۈرۈملەرنىڭ سۈرەتلىرى ئاشكارىلانغاندىن كېيىن، تور قاينام- تاشقىنلىققا چۆمدى، تورداشلار ماختىشىپ: «نەپىس جۇڭگو ئۇسلۇبى، بۇ يىمەكلىكلەرنىڭ گۈزەللىكىدىن ئادەمنىڭ ئىشەنگۈسى كەلمەيدۇ» دەپ تەرىپلەشتى.

[an error occurred while processing this directive]
[an error occurred while processing this directive]
[an error occurred while processing this directive]
نادىر ناخشا – مۇزىكىلار
تور بېتىمىزدىكى يېڭىلىقلار
رادىيو دىراممىسى
بۇ بەتنىڭ نەشىر ھوقۇقى شىنجاڭ رادىيو - تېلېۋېزىيە ئىستانسىسى
ئالاقىلىشىش نومۇرى: 2571553، 2578492
ئادرىسىمىز: ئۈرۈمچى شەھىرى ئىتتىپاق يولى 830- نومۇر شىنجاڭ رادىيو - تېلېۋېزىيە ئىستانسىسى تور مەركىزى